Особенности управления глаголов в польском языке (Rekcja czasowników)

Многие глаголы требуют употребления зависимых слов в определенном падеже, а зачастую – еще и с конкретным предлогом. Сложность в том, что эти падежи и предлоги далеко не всегда совпадают с русскими. Например, мы говорим слушать что (слушать музыку) – существительное стоит в винительном падеже, а поляки говорят słuchać czego (słuchać muzyki) – существительное в родительном падеже. И это не единичный случай. Таких глагольных конструкций немало. Чтобы грамотно строить предложения, эти сочетания (вместе с предлогом) нужно выучить наизусть.

Dopełniacz (родительный падеж)

Bronić czego – защищать, отстаивать что Ona zawsze broni swojej opinii – она всегда отстаивает свое мнение   Potrzebować czego – нуждаться в чём Potrzebuję twojej pomocy – мне нужна твоя помощь/я нуждаюсь в твоей помощи   Szukać czego – искать что Szukam swojej komórki – я ищу свой мобильный телефон   Słuchać czego – слушать что Słucham radia – я слушаю радио   Zapomnieć czego – забыть что Zapomniałam parasolki w domu – я забыла зонтик дома   Uczyć się czego – учиться чему/учить что Uczę się polskiego – я учу польский язык   Cieszyć się z czego – радоваться чему Tadeusz cieszył się ze swoich odznak w szkole – Тадeуш радовался своим отметкам в школе   Zrezygnować z czego – отказаться от чего Musiałam zrezygnować z pracy – я была вынуждена отказаться от работы   Śmiać się z czego – смеяться над чем Nie śmiej się ze mnie – не смейся надо мной   Napisać do kogo – написать кому Napisz do mnie list – напиши мне письмо   Zadzwonić do kogo – позвонить кому Zadzwonię do Ciebie jutro – я позвоню тебе завтра   Przyzwyczaić się do czego – привыкнуть к чему Już przyzwyczaiłam się do sybieryjskich zim – я уже привыкла к сибирским зимам   Adresować do kogo – адресовать кому Ania adresowała list do matki – Аня адресовала письмо маме   Brać sie do czego – браться за что Trzeba brać sie do pracy – нужно браться за работу   Brakować kogo/czego do czego – не хватать, недоставать чего Nadal brakuje nam pieniędzy – нам по-прежнему не хватает денег   Chwycić się czego – ухватиться за что Paweł chwycił się krawędzi łóżka – Павел ухватился за край кровати   Czepiać się kogo/czego – цепляться к кому/чему Czego się Pan mnie czepia? – зачем Вы ко мне цепляетесь (обращение к мужчине)   Dopilnowywać kogo/czego – досматривать за кем/чем Rodzice dopilnowywali swoich córek – родители досматривали за своими дочками   Domyślić się czego – додуматься до чего, догадаться Jan domyślał się prawdy – Ян разгадал правду   Dopuszczać do czego – допускать к чему, разрешать что Nas wiele razy dopuszczali do zmian rozkładu zajęć – нас много раз допускали к изменениям расписания занятий   Dosłużyć się czego – дослужиться до чего Mój mąż dosłużył się stopnia oficera – мой муж дослужился до степени (звания) офицера   Dotykać czego – дотрагиваться до чего Nie dotykaj tej sukienki – не дотрагивайся до этого платья   Dowiadywać się czego/o czym – узнавать что/о чем; dowiadywać się o kogo/co – расспрашивать о ком/о чём Matka dowiaduje się plotek o synie od sąsiadów – мать узнает сплетни о сыне от соседей   Dowodzić czego – доказывать что Bartek zawsze dowodzi swoich racji – Бартек всегда доказывает свои аргументы   Doznawać czego – испытывать что Kasia doznawała różnych uczuć – Катя испытывала разные чувства   Dożyć czego – дожить до чего Dziadkowie dożyli ślubu wnuczki – бабушка и дедушка дожили до свадьбы внучки   Kłaść do czego – класть во что Matka kładła grzyby do kosza – мама клала грибы в корзину   Korzystać z czego – пользоваться чем Codziennie korzystam ze środków komunikacji miejskiej – я ежедневно пользуюсь городским транспортом   Nadużywać czego – злоупотреблять чем Nadużywałam kremów do twarzy – я злоупотребляла кремами для лица   Należeć do kogo/czego – принадлежать кому/чему Ten dom należy do mojego ojca – этот дом принадлежит моему отцу   Nienawidzić kogo/czego – ненавидеть кого/что Nienawidzę sportu – я ненавижу спорт   Odmówić czego – отказать в чем Odmówił mi pomocy – он отказал мне в помощи   Podjąć się czego – взяться за что Podjąłeś się realizacji trudnego zadania – ты взялся за реализацию трудного задания   Porównywać z kim/czym do kogo/czego – сравнивать с кем Porównuję twojego syna do mojego – я сравниваю твоего сына с моим   Pozbyć się kogo/czego – избавиться от кого/чего Mój ojciec pozbył się nałogu palenia – мой отец избавился от привычки курить   Przygotowywać się do czego/na co – готовиться к чему Dzisiaj cały dzień przygotowujemy się do egzaminu – мы сегодня целый день готовимся к экзамену   Przyznawać się do czego – признаваться в чем, признавать что Mąż przyznał się do swoich błędów – муж признал свои ошибки   Spodziewać się czego/bezokolicznik – надеяться, рассчитывать на что Spodziewali się poprawy pogody – мы надеялись, что погода улучшится   Trafić do czego/w co – попасть куда/во что Piłka trafiła do bramki – мяч попал в ворота   Trzymać się czego – держаться за что Ula trzymała się ręką stoła – Уля держалась рукой за стол   Udzielić czego – дать, предоставить что Bank udziela kredytów – банк предоставляет кредиты   Uśmiechać się do kogo/do czego – улыбаться кому/чему Staruszka uśmiechała się do wnucząt – старушка улыбалась внукам   Użyć czego – использовать, применять что Helena zawsze używa drogiego pudru – Елена всегда использует дорогую пудру   Woleć kogo/co od kogo/od czego – предпочитать кого/что Dzieci wolą poprzedniego nauczyciela od nowego – дети предпочитают предыдущего учителя, а не нового   Wtrącić się do czego/w co – встрять во что Ada wtrąciła się do naszej rozmowy – Ада встряла в наш разговор   Wyprzeć się czego – отречься, отказаться от чего Mateusz wszystkiego się wypierał w sali sądowej – Матеуш отрекался от всего в суде   Zabronić czego/bezokolicznik – запретить что Ta flaga zabrania kąpieli/kąpać się – этот флаг запрещает купание/купаться   Zacząć od czego – начать с чего Marek zaczął pismo od oficjalnego zwrotu – Марек начал письмо (документ) с официального обращения   Zaprzestać czego/bezokolicznik – прекращать что Strona przeciwna zaprzestała ataków – противоположная сторона прекратила атаки   Zapukać do czego – постучать во что Zapukałem do drzwi, ale nikt mi nie otworzył – я постучал в дверь, но мне никто не открыл   Żałować czego – жалеть о чем Irena żałowała swego zachowania – Ирина жалела о своем поведении   Radzić się kogo – советоваться с кем Matka radziła się psychologa, jak postępować z dziećmi – мать советовалась с психологом, как поступать с детьми   Rozczarowywać się do kogo/do czego – разочаровываться в ком/чём Kasia często rozczarowuje się do swoich znajomych – Катя часто разочаровывается в своих знакомых Там, где в русском языке используется предлог к, в польском языке – обычно do.

Biernik (винительный падеж)

Czekać na kogo/co – ждать кого/чего Czekam na twój telefon – я жду твоего телефонного звонка   Iść komu o co (безличная форма) – речь идет о ком/чём, дело в чем Chodzi mi o twoje studia – я имею в виду твою учебу   Pójść po co/kogo – пойти за чем/кем Maria poszła po chleb do sklepu – Мария пошла за хлебом в магазин   Prosić o co – просить что Proszę o rachunek – я прошу счёт   Pytać o co/o kogo – спрашивать о чем/о ком Zapytałam ją o Andrzeja – я спросила у нее об Андрее   Dbać o co/o kogo – заботиться о ком/о чём, беречь кого/что Ona bardzo dobrze dba o dom – она очень хорошо заботится о доме   Troszczyć się o co/o kogo – заботиться, беспокоиться о ком/о чём Marta troszczy się o swoją rodzinę – Марта заботится/беспокоится о своей семье   Martwić się o co/o kogo – беспокоиться, огорчаться о чем/о ком Nie martw się o nią – не беспокойся о ней   Walczyć o co – бороться за что Robotnicy walczą o swoje prawa – рабочие борются за свои права   Podziwiać co/kogo – восхищаться кем/чем, удивляться чему Podziwiam Martę, ona jest taka pracowita – я восхищаюсь Мартой, она такая трудолюбивая   Przepraszać kogo za co – просить прощения у кого за что, извиняться Przepraszam Cię za to, że nie zadzwoniłam wczoraj – извини меня за то, что я не позвонила вчера   Bać się o kogo/o co – бояться, опасаться кого/чего Baliśmy się o wyniki egzaminów – мы боялись результатов экзаменов   Boleć co kogo – болеть у кого что Jana bolał ząb – у Яна болел зуб   Chorować na co – болеть чем Chorował na płuca – у него была болезнь легких/у него болели легкие   Cierpieć na co/z powodu czego – страдать, мучиться из-за чего; терпеть, выносить что Cierpiał na ból ręki/ z powodu bolu ręki – он страдал из-за боли в руке   Ćwiczyć co – тренироваться в чем-то, заниматься чем-то Tomasz ćwiczył rzut dyskiem – Томаш занимался метанием диска   Dobijać się o co – добиваться чего Dobijali się o podwyżki – они добивались повышений   Dopominać się o co/czego – требовать чего Będziemy dopominać się o sprawiedliwość/sprawiedliwości u dyrektora – мы будем требовать справедливости у директора   Głosować na kogo/na co – голосовать за кого/что Wyborcy głosowali na Kowalskiego – избиратели голосовали за Ковальского   Kłócić się o co – ссориться из-за чего Kłóciliśmy się o pieniądze – мы ссорились из-за денег   Naśladować kogo/co – подражать кому, брать пример с кого Paweł naśladuje ojca – Павел подражает отцу   Nadzorować kogo/co – смотреть, надзирать за кем/чем Strażnik nadzoruje więźniów – караульный надзирает за заключенными   Obrażać się za kogo/za co, o kogo/o co – обижаться на что/кого, оскорбляться Obrażała się za/o każde słowo – она обижалась на каждое слово   Oklaskiwać kogo/co – аплодировать кому/чему Widzowie długo oklaskiwali aktorów – зрители долго аплодировали актерам   Opanować co – овладеть чем, покорить что Opanowałam cały materiał – я овладела всем материалом   Opierać sie o co, na kim/na czym – опираться о что/на что, на кого Opieała się o ścianę – она опиралась о стену Opierałam się na radzie rodziców – я опиралась на совет родителей   Osiągnąć co – достичь чего Zawsze osiągam zamierzony cel – я всегда достигаю намеченной цели   Dzielić między kogo – делить между кем Ojciec dzielił majątek między swych synów – отец делил имущество (поместье) между своими сыновьями   Podziwiać co – восхищаться, любоваться чем Podziwiali piękne widoki – они восхищались красивыми видами (пейзажем)   Posądzać o co – подозревать в чем Posądzaliśmy go o kradzież – мы подозревали его в краже   Powołać kogo na kogo – вызвать кого в качестве кого Sąd powołał mnie na świadka – суд вызвал меня в качестве свидетеля   Pozwolić na co/bezokolicznik – позволить, разрешить что Rodzice pozwalają mu na wyjazd z nimi/jechać z nimi – родители разрешают ему ехать с ними   Przyprawiać kogo/co o co – доводить кого/что до чего (чаще в значении испортить настроение) Przyprawiała mnie o zły nastrój – она портила мне настроение   Ryzykować co – рисковать чем Chłopiec ryzykował życie – мальчик рисковал жизнью   Śledzić kogo/co – следить за кем Wiedział, że ktoś go śledzi – он знал, что кто-то за ним следит   Spierać się o co – спорить о чём/по поводу чего Spieramy się o sztukę – мы спорим об искусстве   Starać się o co/bezokolicznik – добиваться чего; стараться, пытаться Starał się o uzyskanie licencji – он добился получения лицензии   Upominać się o co – требовать, добиваться чего W pracy zawsze upominał się o swoje – в работе он всегда добивался своего   Uważać za kogo/co – считать кем/чем Uważam Andrzeja za dobrego przyjacieja – я считаю Андрея хорошим другом   Wątpić w kogo/co – сомневаться в чем Wątpię w ludzką szczerość – я сомневаюсь в человеческой искренности   Wyglądać na kogo – казаться кем/чем, выглядеть как кто/что Wydlądał na intelektualistę – он выглядел как интеллектуал   Występować o co do kogo – апеллировать к чему/кому, обращаться по вопросу Występował do prezydenta o złagodzenie kary – он обращался к президенту по поводу смягчения наказания   Zanosić się na co – собирается что – о дожде, буре, грозе (безличная форма) Zanosiło się na burzę – собиралась гроза   Zasługiwać na co – заслуживать чего Na szczególną uwagę zasługuje nowa metoda leczenia – особого внимания заслуживает новый метод лечения   Zdradzać kogo/co – изменять кому/чему, предавать кого/что Mąż zdradzał żonę – муж изменял жене   Żegnać kogo/co – прощаться с кем/чем Żegnam Pana – прощайте (форма прощания при уважительном обращении к лицу мужского пола)

Celownik (дательный падеж)

Zależy komu na czym – кому-то что-то важно Zależy mi na twojej opinii – мне важно твое мнение   Gratulować komu czego – поздравлять кого с чем Gratuluję Ci zdanej matury – поздравляю тебя со сдачей выпускного экзамена   Ciążyć komu co – быть в тягость кому-то/для кого-то Ciążyła jej opieka nad starym ojcem – опека над старым отцом была ей в тягость   Kibicować komu/czemu – болеть за кого/что Kibicował swojej drużynie – он болел за свою команду   Przerywać/przerwać komu – перебивать/перебить кого W dyskusjach zawsze przerywa innym – в дискуссиях (он/она) всегда перебивает других   Przewodniczyć czemu/na czym – председательствовать где/над чем Mityngom/na mityngach przewodniczył dyrektor instytutu – на митингах председательствовал директор института   Przypatrywać się komu/czemu – присматриваться к кому/чему Uważnie przypatrywaliśmy się nowemu uczniowi w klasie – мы внимательно присматривались к новому ученику в классе   Sprostać czemu – соответствовать чему; справиться с чем-то Jestem w stanie sprostać tym wymaganiom – я в состоянии (могу) соответствовать этим требованиям   Towarzyszyć komu/czemu – присутствовать, сопровождать кого/что Cesarzowi towarzyszyli członkowie najbliższej rodziny – кесаря (императора) сопровождали самые близкие члены семьи   Dorównywać komu/czemu – сравниваться с кем/чем Nikt nie dorównywał mu w pływaniu – в плавании с ним никто не сравнивался   Zabierać komu – забирать у кого Dzieci zabierały sobie zabawki – дети забирали друг у друга игрушки   Zarzucić komu co – упрекать кого в чем Zarzucił mi brak odpowiedzialności – он упрекнул меня в безответственности

Narzędnik (творительный падеж)

Chwiać (się) czym – качать что, раскачивать (-ся) Wysoka fala chwia łódką – высокая волна раскачивает лодку   Kołysać (się) czym/co – качать (-ся) что, колыхать (-ся), колебать (-ся) Fale kołysały kutrem – волны качали катер   Kojarzyć się z kim/czym – ассоциироваться с кем/чем To nazwisko z niczym się nie kojarzy – эта фамилия ни с чем не ассоциируется   Obradować nad czym – обсуждать что Sejm obradował nad budżetem – сейм обсуждал бюджет   Opiekować się kim – беспокоиться, заботиться о ком Babcia opiekuje się dzieckiem – бабушка заботится о ребенке   Ostrzegać kogo przed czym/o co – предостерегать о чем Ostrzegamy Cię przed niebezpieczeństwem – мы предостерегаем тебя о небезопасности   Żenić się z kim –жениться на ком  Paweł ożenił się z Martą – Павел женился на Марте   Promieniować czym – излучать что (в прямом и переносном значениях) Piec promieniował ciepłem – печь излучала тепло   Przegrać z kim – проиграть кому Początkowo przegrywaliśmy z krzyżakami bitwę pod Grunwaldem – сначала мы проигрывали крестоносцам Грюнвальдскую битву   Przepadać za kim/czym – обожать кого/что Przepadam za psami – я обожаю собак   Rzucać co/czym – бросать что Sportowiec rzucał dysk/dyskiem już drugi raz – спортсмен бросал диск уже второй раз   Salutować przed kim – отдавать честь кому Żołnierze salutowali przed prezydentem – солдаты отдавали честь президенту   Tęsknić za kim/czym – скучать по кому/чему Tata tęsknił za dziećmi – отец скучал по детям   Uciekać przed kim/czym – убегать от кого/чего Ryszard uciekał przed aresztowaniem – Ришард убегал от ареста   Ukrywać (się) przed kim/czym – скрывать (-ся) от кого/чего Ewa ukrywała pamiętnik przede mną – Ева скрывала дневник от меня   Wypowiedzieć się za czym – высказываться за что, по поводу чего Studenci wypowiadali się za zmianą regulaminu czytelni – студенты высказывались по поводу изменения распорядка читального зала

Miejscownik (предложный падеж)

Zakochać się w kim – влюбиться в кого Marek zakochał się w Marcie – Марек влюбился в Марту   Położyć się na czym – лечь на что Chcę położyć się na kanapie – я хочу лечь на диван   Komu zależy na czym – кому важно что Bardzo mi na tobie zależy – ты мне очень важен   Polegać na kim/czym – полагаться на кого/что Bardzo na tobie polegam – я очень полагаюсь на тебя   Przekonać o czym/do czego – убедить в чем Żeby się o tym przekonać, wystarczy przeczytać  książkę – чтобы в этом убедиться, достаточно прочитать книгу   Wywierać wrażenie na kim – оказывать впечатление на кого Ten film wywiera ogromne wrażenie na widzach – этот фильм очень впечатляет зрителей   Wzorować się na kim – подражать кому Wzorował się na ojcu – он подражал отцу   Znać się na czym – хорошо разбираться в чём Znam się na ludziach – я хорошо разбираюсь в людях   «Конечно, разобраться с глагольным управлением порой бывает непросто. Но представьте, как легко и уверенно вы будете себя чувствовать, когда это правило станет для вас таким же естественным, как дышать. Если вы хотите, чтобы ваш польский звучал безупречно, и вы перестали задумываться над каждым падежом, начните учиться с профессионалами. Мы покажем вам, что польская грамматика может быть логичной и доступной.